การระงับปวด (Pain Therapy)

Product Quick Finder

Choose a category or subcategory

การช่วยบรรเทาความเจ็บปวด 

การจัดการความเจ็บปวดที่เหมาะสมด้วยยาระงับปวดเป็นสิ่งสำคัญในขั้นตอนการผ่าตัดรักษา และในช่วงหลังการผ่าตัดรักษา เพื่อให้สามารถจัดการกับอาการปวดได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยไม่ต้องใช้ยาระงับปวดกลุ่ม opioid ที่มีผลข้างเคียงมากเกินไป แนวทางการระงับปวดหลากหลายรูปแบบจึงได้มามีบทบาทสำคัญมากในช่วงระหว่างการผ่าตัด ซึ่งสิ่งที่จะมามีบทบาทสำคัญก็คือ การใช้ยาชาร่วมกับการระงับปวดเฉพาะส่วน เช่น วิธีการฉีดยาชาแบบ neuraxial anesthesia (การฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง / การฉีดยาชาเข้าสู่ชั้นเหนือดูรา) การใช้ยาชาเฉพาะส่วน หรือการฉีดยาชาเฉพาะที่

ขั้นตอนการระงับปวด

เทคนิคการระงับปวดเฉพาะส่วนช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ตามขั้นตอนดังนี้:

ขั้นตอนการสั่งรักษา (Prescription)

วิธีการระงับปวดและการใช้ยาแก้ปวดที่เหมาะสม ขึ้นอยู่กับลักษณะอาการป่วยหรือแผนการผ่าตัดที่วางไว้ รวมถึงสภาวะและความต้องการของคนไข้ ตัวอย่างเช่น คนไข้คลอดบุตร แพทย์มักจะฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลังใหักับคนไข้ผ่าคลอด ในขณะที่คนไข้ที่เลือกคลอดแบบธรรมชาติ แพทย์จะใช้วิธีฉีดยาชาเข้าสู่ชั้นเหนือดูรา ส่วนการวางยาสลบร่วมกับการใช้ยาชาเฉพาะส่วนนั้นจะใช้สำหรับคนไข้ที่เกิดภาวะแทรกซ้อน เป็นต้น สำหรับการผ่าตัดบางประเภท เช่น การเลือกผ่าตัดบริเวณกระดูกส่วนบน หรือกระดูกส่วนล่าง นั้นเหมาะสมสำหรับการใช้ยาระงับปวดเฉพาะส่วนมากที่สุด อย่างเช่น การใช้วิธี neuraxial anesthesia และ/หรือ การทำ peripheral nerve blocks ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ส่วนการฉีดเข้าทางบาดแผลนั้นเป็นตัวเลือกไว้สำหรับหลังการผ่าตัด อย่างเช่น การระงับปวดหลังการผ่าคลอด เป็นต้น

ขั้นตอนการเข้าสู่ตัวผู้ป่วย (Patient Access)

การให้ยาระงับปวดเข้าสู่ตัวคนไข้มีทางเลือกมากมาย: สำหรับเทคนิคการให้ยาระงับปวดทางหลอดเลือดดํา (TIVA) ยาทุกตัวที่เลือกใช้จะถูกให้ผ่านทางหลอดเลือดทั้งหมด เทคนิค Neuraxial แพทย์จะให้ยาผ่านช่องไขสันหลัง ในขณะที่เทคนิค peripheral nerve block แพทย์ต้องใช้เข็มหรือใส่สายสวนไปที่บริเวณเส้นประสาทส่วนปลาย โดยสายสวนที่ใช้สำหรับการให้ยาเข้าสู่บาดแผลโดยตรง ต้องใช้ตรงเนื้อเยื่อ (connective tissue) บริเวณที่ทำการผ่าตัด

ขั้นตอนการเตรียมการ (Preparation)

การเตรียมยาระงับปวดจะขึ้นอยู่กับการเลือกใช้วิธีการในการระงับปวด  โดยปกติแล้วแพทย์จะต้องเลือกตัวยา เครื่องมือและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง (เช่น เครื่องอัลตราซาวด์หรือเครื่องกระตุ้นเส้นประสาท) ไว้ ส่วนชุดเครื่องมือเฉพาะอื่นๆ ที่ไว้สำหรับขั้นตอนการระงับปวด เป็นส่วนเสริมที่ช่วยให้ขั้นตอนการระงับปวดปลอดภัยและมีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น

ในกรณีของ “ยาที่ไม่สามารถให้แก่ผู้ป่วยได้โดยทันที” แพทย์จะต้องดอร์ยาใส่ภาชนะที่เหมาะสม เช่น กระบอกฉีดยาหรือ elastomeric pump ก่อน ยกตัวอย่างเช่น ยา Propofol ซึ่งมักจะบรรจุอยู่ในขวดแก้ว แพทย์จึงต้องใช้กระบอกฉีดยาดูดยาขึ้นมา ซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนได้

ขั้นตอนการเตรียมจะจบด้วยการเตรียมผู้ป่วย ควรจัดท่าผู้ป่วยให้เหมาะสม,  ซึ่งจะช่วยให้สามารถวางตำแหน่งเข็มและสายสวนได้ง่าย

ขั้นตอนการให้ยา (Application)

การให้ยานั้นขึ้นอยู่กับการเลือกใช้วิธีการในการระงับปวดเช่นกัน: การระงับความรู้สึกด้วยยาฉีดทางหลอดเลือดดำ (TIVA)ด้วยอุปกรณ์ Smart pump และกระบวนการ TCI จะทำให้สามารถบริหารยาเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่าย

และเพื่อให้การให้ยาระงับปวดเฉพาะส่วนได้ประสิทธิภาพสูงสุด แพทย์จะต้องมีความแม่นยำในการฉีดยาให้ถูกจุดเพื่อให้ยาเข้าสู่ร่างกายของคนไข้

  • เทคโนโลยี Flashback ในสายสวนหลอดเลือดดำส่วนปลาย (peripheral venous catheter) และเข็มเจาะไขสันหลัง (spinal needle)
  • การใช้เครื่อง Ultrasound และเครื่อง ECG ช่วยในการใส่สายสวนหลอดเลือดดำส่วนกลาง (central venous catheter)
  • วิธีการ Loss-of-resistance สำหรับการฉีดยาชาเข้าสู่ชั้นเหนือดูรา
  • เทคนิคการควบคุม 3 ขั้น ด้วยการทำอัลตร้าซาวด์ การกระตุ้นปลายประสาท และการควบคุมแรงดันการจ่ายยาสำหรับการให้ยาระงับปวดที่เส้นประสาทส่วนปลาย

ขั้นตอนการให้ผู้ป่วยออกจากโรงพยาบาล (Discharge Management)

เมื่อต้องการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยหลังการผ่าตัดโดยเร็ว แพทย์สามารถมีวิธีการจัดการระงับปวดภายหลังการผ่าตัดได้หลายทาง ในกรณีที่ต้องฉีดยาชาโดยตรงที่เส้นประสาทอย่างต่อเนื่อง หรือต้องฉีดยาชาโดยใช้สายสวนที่บริเวณแผล แพทย์สามารถใช้เครื่อง elastomeric pump แบบพกพาใช้ครั้งเดียวในการระงับปวดแก่คนไข้ได้ แม้ในกรณีของการดูแลผู้ป่วยที่บ้าน